Projecten / Afspraken

Honoraria & Tarieven | Ontwikkelen betere arbeidsvoorwaarden en contractafspraken in de sector

Arbeidsmarktagenda 2018-2019
Het verbeteren van arbeidsvoorwaarden was een van de hoofdthema's van de Arbeidsmarktagenda Culturele en Creatieve Sector. Binnen dit thema onderzocht Henk Vinken (HTH Research) de werking van Honorariumrichtlijnen binnen diverse disciplines, mede als onderdeel van de Fair Practice Code (aanjager Fonds Podiumkunsten, februari 2019). Een van de belangrijkste bevindingen was dat honorariumrichtlijnen het beste werken als daarin de nadruk ligt op goed opdracht- of werkgeverschap en minder op het beschermen van laag- of niet-betaalde makers. Ook onderzocht Henk Vinken (HTH Research) hoe de inkomenspositie van werkenden in de culturele en culturele en creatieve sector verbeterd kan worden door ruimte te creëren voor het maken van Tariefafspraken (aanjager Kunstenbond, mei 2019).

Acties in 2020
Platform ACCT maakte als onderdeel van het thema 'Afspraken' een brede inventarisatie onder (freelance) makers in meerdere beroepsgroepen om de urgenties en uitdagingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden beter in kaart te krijgen. HTH Research - Henk Vinken en Lisa Wolters – onderzochten de volgende deelsectoren en beroepsgroepen:

  1. Freelance musici (pop en klassiek)
  2. Archeologen
  3. Filmcrew (van locatiemanager tot filmeditor), Professionals in cultuureducatie en amateurkunst (van theater- tot textieldocent), Ontwerpers (van grafisch tot industrieel ontwerper) en Mediawerkenden (van fotojournalist tot illustrator)

1. Freelance musici.
In navolging op de eerste verkenning naar honorariumrichtlijnen voerde Henk Vinken in 2020 in opdracht van Fonds Podiumkunsten een vervolgonderzoek uit onder freelance musici. In het project werd de totstandkoming van tariefafspraken in de uitvoeringspraktijk van musici in de klassieke muziek en de popmuziek onderzocht. Het onderzoek sloot aan bij de discussie over Fair Practice, specifiek het toepassen van fair pay in de podiumkunstensector. Er bestaan verschillende cao’s en honorariumrichtlijnen en beloningsnormen in de muzieksector. Deze afspraken zijn in de praktijk niet toereikend om er voor te zorgen dat freelance musici te allen tijde kunnen rekenen op een billijk tarief (fair pay) voor hun diensten. De analyse van de structuur van de muziekwereld van klassieke en popmusici was expliciet onderdeel van dit onderzoek.

Resultaat
Het onderzoek werd vanaf het beginstadium uitgevoerd met behulp van sectorexperts uit beide muzieksectoren, te weten Caroline Cartens en Dorine Schoon voor klassieke muziek en Steijn Koeijvoets en Cedric Muyres voor popmuziek. In november 2020 verscheen het eindrapport met conclusies. Alle partijen in de klassieke en de popmuziek willen eerlijker tarieven, dat wil zeggen hogere gages dan er nu betaald worden. Cao’s zijn een referentiepunt voor beide partijen (waarbij pop naar klassiek kijkt), maar er wordt breed gepleit voor ‘een simpele afspraak over een eerlijk tarief’ zodat je gewoon weet ‘wat je per uur kan vragen’. Beide groepen musici willen met tariefafspraken richting podia kunnen communiceren wat een optreden kost. ‘Dan kan je zeggen dat als je als zaal een project wil hebben dat zoveel kost en je niet hoeft te beknibbelen op musici.’

2. Archeologen.
Het onderzoekstraject onder archeologen vond plaats in het kader van de evaluatie van de Erfgoedwet door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Een helder beeld van inkomens en ervaren knelpunten volgend uit dit onderzoekstraject gaat bij deze evaluatie een expliciete rol spelen. Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met sectorexperts vanuit de diverse belangenorganisaties in de archeologie. Het was een verkennend onderzoek waarbij samen met de sector is bepaald wat de ervaren knelpunten zijn en de potentiële oplossingsrichtingen voor alle werkenden in die sector; in loondienst, zzp’ers en flexwerkers. De focus lag op het belang van archeologen om tot afspraken over contractvoorwaarden en honoraria/tarieven te komen.

Resultaat
De rapportage gepresenteerd in januari 2021 moet leiden tot concrete stappen die gezet kunnen worden om te komen tot meer passende tariefafspraken. Het onderzoek heeft belangrijke inzichten opgeleverd over de arbeidsmarktpositie van archeologen, met name over de arbeidsvoorwaarden en de werkomstandigheden van archeologen die in de AMZ-cyclus werken, de cyclus gericht op archeologische monumentenzorg.

3. Film, cultuureducatie, ontwerp en media
HTH Research voerde in het najaar van 2020 vier rondetafelgesprekken met betrokkenen uit deze deelsectoren die actief zijn in verschillende rollen: zowel zelfstandigen als mensen in loondienst. Steeds zijn de belangrijkste knelpunten in arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden opgehaald en is gesproken over hoe die aan te pakken. Voor de ene sector werd duidelijk dat er nog veel kennis moest worden vergaard (wat kost nu eigenlijk een gemiddeld optreden?). Bijna alle sectoren willen een overzicht met tariefrichtlijnen ontwikkelen. Een andere sector vond het van belang dat ook collega’s weten wat het betekent als er tegen (te) lage tarieven gewerkt wordt. Ook werd vaker gevraagd om te komen tot een gedeeld begrippenkader.

Resultaat
Einddoel van dit onderzoekstraject was een rapportage over doel, inhoud en vorm van tariefafspraken in de onderzochte sectoren. Het rapport Betere Arbeidsvoorwaarden en Werkomstandigheden verscheen in april 2021 en vormt de basis voor de vervolgstappen die Platform ACCT gaat zetten op per sector betere arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken te stimuleren.

How To?
Deze animatie is een handleiding met daarin de stappen die werkenden in de culturele en creatieve sector zelf kunnen zetten ter verbetering van hun arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden. Meer informatie over arbeidsvoorwaarden is te vinden op digiPACCT.nl.

Vervolgstappen 2021-2024
In de voorgaande onderzoeken en gesprekken met de sector lag het accent op de inventarisatie van knelpunten volgens de werkenden in de culturele en creatieve sector. De vervolgstappen zijn erop gericht om in de periode 2021-2024 concrete resultaten te bewerkstelligen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken. Eenmalig stelt het Ministerie van OCW budget beschikbaar aan Platform ACCT om de vertegenwoordigers van verschillende disciplines bij elkaar te krijgen, vertrouwen op te bouwen en een sterk netwerk rondom het thema te creëren. Hiermee stimuleert de minister werkenden, organisaties en samenwerkingsverbanden om structureel te werken aan betere arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken. Het gaat ons uitdrukkelijk om de arbeidssituatie van alle werkenden: loondienst, zzp'ers en hybriden. En tevens de brede sociale dialoog over de vele stagiairs, vrijwilligers en starters op deze arbeidsmarkt.

Activiteiten Platform ACCT
• projectmatig faciliteren van betere arbeidsvoorwaarden in verschillende ketens. Projecten die met het budget worden georganiseerd dienen afgebakend (in inhoud en tijd), resultaatgericht en in nauwe samenwerking met en op verzoek van relevante en verantwoordelijke partijen te worden uitgevoerd, gericht op onderzoek, dialoog, onderhandelingen en/of implementatie.
• wij zijn de faciliterende partij en regisseren de sociale dialoog tussen werk- en opdrachtnemers en hun werk- en opdrachtgevers en bepalen met de keten wat er nodig is om tot het gewenste resultaat te komen. Altijd in nauwe samenwerking met de relevante en verantwoordelijke partijen in de verschillende disciplines.
• doel is binnen de disciplines te komen tot betere arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken, afhankelijk van de wensen en behoeften vanuit de sector (vraaggestuurd).
• wij delen de kennis over arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken actief met de gehele culturele en creatieve sector middels de website digiPACCT.

Programma 'Stimuleren Betere Arbeidsvoorwaarden en Collectieve Afspraken in de culturele en creatieve sector 2021-2024'
In november 2021 startte Platform ACCT het meerjarige programma 'Stimuleren Betere Arbeidsvoorwaarden en Collectieve Afspraken' om de totstandkoming van collectieve afspraken over betere arbeidsvoorwaarden binnen verschillende disciplines in de culturele en creatieve sector te bevorderen. Programmamanager Noud van de Rhee gaat hier in opdracht van Platform ACCT in nauwe samenwerking met relevante en verantwoordelijke partijen op projectmatige wijze aan werken. We gaan de opgedane kennis borgen en delen met de brede sector. Het programma 'Stimuleren Betere Arbeidsvoorwaarden en Collectieve Afspraken' wordt meerjarig gefinancierd door het Ministerie van OCW.

Contactgegevens en meer informatie
HTH Research i.s.m. Lisa Wolters
Henk Vinken, email: info@hth-research.nl
hth-research.nl

Contact

Voor meer informatie Platform Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst kun je contact opnemen met secretaris Wim Kronemeijer via info@platformacct.nl

Meld je aan voor onze nieuwsbrief